Իշխանության գալուց հետո գործող դե-ֆակտո իշխանությունները պարբերաբար դաշտ են նետում թեզ, ըստ որի՝ իրենց օրոք ռազմական գնումները գերազանցել են նախորդ ղեկավարների օրոք կատարված գնումները։ Այսպես՝ 2021 թ․ հունիսի 9-ին Գյումրիում այն ժամանակ վարչապետի դե-ֆակտո ժամանակավոր պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանն ուշագրավ հայտարարություններ է արել նախկին նախագահների և իր օրոք սպառազինությունների գնման ծավալների մասին։ Վերջինիս խոսքերով՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի իշխանության տարիներին Հայաստանը ձեռք է բերել 100 մլն դոլարի զենք, Ռոբերտ Քոչարյանի ժամանակ՝ 121 մլն դոլարի, Սերժ Սարգսյանի ժամանակ՝ 247 մլն դոլարի, իսկ իր իշխանության 3 տարիներին՝ 248 մլն դոլարի[1]։ Իսկ մինչ այդ՝ հունիսի 7-ին Ն․Փաշինյանը հայտարարել էր, որ գործող իշխանությունը պաշտպանական բյուջեն 2018-2020 թթ․ավելացրել է 48%, այն է՝ 63 մլրդ դրամով[2]։
Վերջերս՝ 2022 թ. սեպտեմբերի 8-ին, իշխանամերձ աղբյուրները, իրենք իրենց հղում անելով, խիստ կասկածելի տվյալներով կրկնեցին 1 տարի առաջ դե-ֆակտո վարչապետի հայտնած թվերը[3]։ Դե-ֆակտո վարչապետի այս հայտարարությունները բավականին տարօրինակ են, ուստի՝ փորձենք հասկանալ, թե որքանով են այս տվյալները համապատասխանում հրապարակված պաշտոնական ու բաց աղբյուրներում առկա այլ փաստերին։ Մենք կքննենք տարբեր ժամանակահատվածների ինչպես սպառազինության ձեռքբերումները, այնպես էլ Հայաստանի պաշտպանական բյուջեները։
Փաշինյանի հրապարակած թվերն ու իրականությունը
Ինչպես նշեցինք, դե-ֆակտո վարչապետի հայտարարությունները մեզ բավականին տարօրինակ թվացին։ Պատճառն այն է, որ առնվազն մի քանի շատ հայտնի ձեռքբերումների գումարն էապես գերազանցում է այդ թվերին։ Այսպես օրինակ՝ Լ․ Տեր-Պետրոսյանի իշխանության տարիներին միայն 1994-1996 թթ․ Հայաստանը Ռուսաստանից ձեռք է բերել առնվազն 1 միլիարդ դոլար արժողությամբ սպառազինություն։ Այս տվյալները դեռ 1997 թ․-ին ՌԴ պառլամենտական հետաքննության արդյունքներով հրապարակել էր գեներալ Լև Ռոխլինը, որն այն ժամանակ Ռուսաստանի պետդումայի պաշտպանության հարցերով հանձնաժողովի նախագահն էր[4]։ Սա ամենացայտուն օրինակն է, սակայն համանման պատկեր է ստացվում նաև երկրորդ ու երրորդ նախագահների դեպքում, որոնց օրոք նույնպես ձեռք է բերվել ահռելի քանակության զենք, զինամթերք, ինչպես օրինակ՝ Սու-25 գրոհիչներ, Ս-300ՊՏ/ՊՍ զենիթահրթիռային համակարգեր, «Տոչկա» և «Իսկանդեր» օպերատիվ-մարտավարական հրթիռային համալիրներ և այլն։
Եվ ուրեմն ի՞նչ թվեր է հրապարակում Ն․ Փաշինյանը։ Չէ՞ որ վարչապետի պաշտոնն զբաղեցնող անձը պիտի ձեռքի տակ ունենար ստույգ տվյալները։ Այս առումով ուշագրավ է, որ դե-ֆակտո վարչապետի հայտնած թվերը զարմանալիորեն համընկնում են «Ստոկհոլմի խաղաղության միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի» (SIPRI) տվյալների բազայում[5] առկա թվերին, որին հղում են կատարում նաև վերը հիշատակված մերձիշխանական աղբյուրները։ SIPRI-ն հեղինակավոր կառույց է, որը, սակայն, տվյալների իր բազան համալրում է առավելապես փորձագիտական կարծիքների ու մամուլի հրապարակումների հիման վրա։ Ընդ որում՝ Հայաստանը մի կողմից SIPRI համար առավել առաջնահերթ երկրների ցանկում չէ, իսկ մյուս կողմից էլ՝ Հայաստանի վերաբերյալ հուսալի անգլալեզու տվյալները քիչ են, ինչն էլ հանգեցնում է էական սխալների։ Օրինակ՝ Սերժ Սարգսյանի նախագահության տարիներին, ըստ բաց աղբյուրներում առկա տեղեկությունների, Հայաստանը ձեռք է բերել առնվազն 870.9 մլն դոլարի սպառազինություն (առավել մանրամասն տե՛ս ստորև)։
ՀՀ պաշտպանական բյուջեն 2016-2022 թթ․
Այժմ անդրադառնանք պաշտպանական բյուջեի մասին հնչեցված թվերին։ Աղյուսակում ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում 2016-2022 թթ․ Հայաստանի պաշտպանական բյուջեները դրամով ու դոլարով, ինչպես նաև ընդունված բյուջեի կատարված արժեքը (բյուջեի կատարողականը), որովհետև հաճախ տարվա վերջում ծախսված գումարները տարբեր են լինում բյուջեում նախապես պլանավորվածից։ Տվյալները ներկայացվում են՝ ըստ ֆինանսների նախարարության ամենամյա հաշվետվությունների (դոլարային ցուցանիշները հաշվված են՝ ըստ Կենտրոնական բանկի սահմանած տվյալ տարվա դրամի միջին փոխարժեքի)։
| Տարի | Ընդունված բյուջե | Բյուջեի կատարողական | Կատարողական տոկոս | Աճ/նվազում՝համեմատած նախորդ տարվա հետ (դրամ/դոլար) |
| 2016 | 217.4 մլրդ դրամ (458․5 մլն դոլար) | 225.9 մլրդ դրամ (476.4 մլն դոլար) | 103.9 % | +13.8% / +14.7% |
| 2017 | 296.4 մլրդ դրամ (619 մլն դոլար) | 294.4 մլրդ դրամ (615 մլն դոլար) | 99.3 % | +30.3% / +29.1% |
| 2018 | 247.4 մլրդ դրամ (514.9 մլն դոլար) | 238.5 մլրդ դրամ (496.4 մլն դոլար) | 96.3 % | -23.4% / -19.3% |
| 2019 | 324.4 մլրդ դրամ (664.2 մլն դոլար) | 307.4 մլրդ դրամ (629.4 մլն դոլար) | 94.8 % | +22.4% / +26.8 % |
| 2020 | 307.3 մլրդ դրամ + 93 մլրդ (801 մլն դոլար) | 387.5 մլրդ դրամ (775.4 մլն դոլար) | 96.8 % | +26% / +23.3% |
| 2021 | 337.366 մլրդ դրամ (670.7 մլն դոլար) | 336.797 մլրդ դրամ (669.5 մլն դոլար) | 99.8 % | +9,78%/-16,26% |
| 2022 | 345,4 մլրդ դրամ (716 մլն դոլար) | Տվյալները բացակայում են | Տվյալները բացակայում են | +2,38%/+6,86 |
Ուշագրավ է, որ 2020 թ․ 400.3 մլրդ դրամ ցուցանիշը ռազմական դրությամբ պայմանավորված 93 մլն դրամ հատկացումի շնորհիվ է գոյացել, քանզի 2020 թվականի պաշտպանական ծախսերի համար հաստատվել էր 307.2 մլրդ դրամ բյուջե, որը 5.5%-ով քիչ էր 2019 թ․ համար հաստատված 324.4 մլրդ դրամ ցուցանիշից[6]։ Հարկ է նշել նաև, որ 2018–2020 թթ․ընթացքում՝ նույնիսկ պատերազմական 2020 թվականին, պաշտպանական ոլորտի ծախսերը թերակատարվել են՝ ի տարբերություն 2016 թ․, որը նույնպես պատերազմական տարի էր։
Վերը նշված թվական տվյալների մեջ հետաքրքրաշարժ է 2017 թ․ պաշտպանական ոլորտին 296.4 մլրդ դրամ հատկացումը։ Ըստ ֆինանսների նախարարության՝ 2018 թ․ հրապարակված նախորդ տարվա բյուջեի կատարողական հաշվետվության[7]՝ 296.4 մլրդ դրամից 86.6 մլրդ դրամը (2017 թվականի միջին փոխարժեքով մոտ 180 մլն դոլար) ՌԴ տրամադրած պետական արտահանման վարկն է, որը տրամադրվել էր ռուսական արտադրության ռազմական նշանակության մատակարարումների համար։ Սերժ Սարգսյանի իշխանության 10 տարիների ընթացքում սրանից զատ՝ հայտնի են ևս մի քանի խոշոր ռազմական գնումներ, որոնց կանդրադառնանք ստորև։
Այժմ անդրադառնանք 2018 թվականին, երբ բացի արդեն ընդունված բյուջեն թերակատարելուց՝ կառավարությունը չի օգտագործել նախորդ տարվա ռուսական վարկից մնացած 3.3 մլրդ դրամը, ինչի մասին նշված է 2018 թ․ բյուջեի կատարողականի մասին Ֆինանսների նախարարության հաշվետվությունում[8]։ Ինչ վերաբերում է բյուջեի նվազմանը, ապա վերջինս պայմանավորված է նախորդ տարի ստացած վարկային միջոցները 2017թ․ բյուջեի մեջ ներառելու հետ։ Ընդ որում՝ կարևոր է հետևել նաև պաշտպանական բյուջեի դոլարային արժեքի տարբերությանը, քանզի սպառազինության ձեռքբերումը չի կատարվում դրամով, որը վերջին 5 տարիներին ունեցել է բավականին մեծ տատանում։
Կարևոր է նաև ռազմական բյուջեն դիտարկել ՀՆԱ-ի հետ հարաբերակցության տեսանկյունից, քանզի դա երկրի ռազմական ներուժն ավելացնելու կամ նվազեցնելու միտումները ցույց տվող չափանիշ է։
| Տարի | Բյուջեի կատարողական | ՀՆԱ-ի տոկոս | ՀՆԱ-ի տոկոսի փոփոխություն |
| 2016 | 225.9 մլրդ դրամ (476.4 մլն դոլար) | 4,45% | 0 |
| 2017 | 294.4 մլրդ դրամ (615 մլն դոլար) | 5,29% | 18,8% |
| 2018 | 238.5 մլրդ դրամ (496.4 մլն դոլար) | 3,96% | -25,1% |
| 2019 | 307.4 մլրդ դրամ (629.4 մլն դոլար) | 4,69% | 18,4% |
| 2020 | 387.5 մլրդ դրամ (775.4 մլն դոլար) | 6,26% | 33,4% |
| 2021 | 336.797 մլրդ դրամ (669.5 մլն դոլար) | 4,82% | -23% |
| 2022 | Տվյալները բացակայում են | 4,8 % | 0 |
Ինչպես երևում է աղյուսակում, 2018 թ․ իշխանափոխությունից հետո կտրուկ նվազել է ՀՆԱ-ի հարաբերակցությամբ ռազմական բյուջեի հատկացումները։ Ու թեև 2019 թ․ նույն ցուցանիշով ռազմական բյուջեն աճում է, սակայն այն շարունակում է զիջել 2017 թ․ ցուցանիշին։ 2017 թ․ ցուցանիշին զիջում են նաև 2021 և 2022 թվականի ցուցանիշները, երբ տրամաբանորեն պատերազմում պարտվելուց հետո իշխանությունները պարտավոր էին ջանք չխնայել երկրի ռազմական ներուժը վերականգնելու համար։
Սպառազինության ձեռքբերումը 2008-2018 թթ․
Վերը նշված խոշոր ռազմական գնումներից մեկը 2Կ11 «Կռուգ» ՀՕՊ համակարգերի փոխարինումն էր Ս-300 զենիթահրթիռային համակարգերով[9]։ Ընդհանուր 5 դիվիզիոններից 3-ը կազմված էին Ս-300ՊՏ և ևս 2 դիվիզիոն Ս-300ՊՍ համալիրներից։ Ս-300ՊՍ համակարգերի հայտնի վաճառքներից միջինացված գինը 1 դիվիզիոնի համար 30 մլն դոլար է։ Լավ օրինակ է ՀԱՊԿ մեկ այլ անդամ երկիր Ղազախստանը, որը 2009 թ․ 10 դիվիզիոնի համար վճարել էր 300 մլն դոլար[10]։ Կարող ենք հետևություն անել, որ 5 դիվիզիոնի համար Հայաստանը վճարել է միջինացված 150 մլն դոլար։
Հաջորդ հայտնի գործարքը 2011 թ․-ին էր, երբ Հայաստանը ձեռք բերեց 1 միավոր Իլ-76ՏԴ բեռնափոխադրող ինքնաթիռ[11]։ Համանման գործարք Հայաստանը կնքել էր նաև 2004 թ․-ին՝ 2 միավոր Իլ-76Մ-ի (կողային համարները՝ 86040 և 86852) համար՝ վճարելով 70 մլն դոլար։ Հաշվի առնելով, որ գործարանային Իլ-76-ի արժեքը 65-70 մլն դոլար է, ապա իրատեսական է, որ 2011 թ․ձեռք բերված Իլ-76-ն արժեցել է մոտ 35 մլն դոլար։ Ուշագրավ են նաև 2011-2013 թթ․ վերոնշյալ 3 բորտերի հաճախակի թռիչքները դեպի Դոնի Ռոստով[12]։ Հայտնի է, որ այդ չվերթներով Հայաստանը տեղափոխել էր ձեռք բերած առնվազն 2 միավոր Մի-24 հարվածային ուղղաթիռները[13]։ Իսկ «Ռոստվեռտոլ» ընկերության 2010 թ․ հաշվետվության մեջ առկա էր տեղեկություն վաճառելուց առաջ Մի-24 ուղղաթիռների երկու ֆյուզելյաժների՝ ռուսական կողմից նորոգման աշխատանքների նախապատրաստման մասին[14]։ Ընդ որում` խոսքը վստահաբար 2011 թ․ վերոհիշյալ 2 ուղղաթիռների մասին չէր, քանի որ դրանք երկուսն էլ եղել են «Մի-24Վ» տիպի, իսկ հաշվետվությունում խոսքը Մի-24Կ և Մի-24Պ ուղղաթիռների մասին է։ Մի-24 հարվածային ուղղաթիռների միջին գինը 10-15 մլն դոլար է[15], հետևաբար՝ 4 միավոր Մի-24-ների համար Հայաստանն ամենայն հավանականությամբ վճարել է առնվազն 40 մլն դոլար։
2011 թ․ երևանյան զորահանդեսի ժամանակ ցուցադրվեցին «Տոչկա–Ու» հրթիռային համակարգերը[16], 2013 թ․ «Զինուժը» ցուցադրեց արցախյան ՀՕՊ–ի մասին կադրեր, որոնցում երևում էին «Կուբ» զենիթահրթիռային համակարգերը[17], իսկ 2016 թ․ ՝ «Իսկանդեր» օպերատիվ-մարտավարական հրթիռային համակարգերը[18]։ Մոտավոր հաշվարկներով[19] Հայաստանի ունեցած «Իսկանդեր» համակարգերն արժեն 70-100 մլն դոլար։ Սակայն «Տոչկա–Ու» և «Կուբ» հրթիռային համակարգերի հայտնի գործարքների բացակայության պատճառով վերոնշյալ տեխնիկաների համար դժվար է մոտավոր արժեք հաշվել։
Պետք է նաև հաշվի առնել, որ ձեռք բերվող սպառազինության մասին և՛ Ռոբերտ Քոչարյանի, և՛ Սերժ Սարգսյանի կառավարությունները բավականին սակավախոս էին, և շատ հաճախ ձեռքբերումների մասին տեղեկանում էինք գործընկեր երկրի ռազմարդյունաբերողների հաշվետվություններից, որոնք ոչ միշտ են հասանելի։ Հիշեցնենք 2012 թ. սեպտեմբերին Պաշտպանության բանակի հրամանատար Մովսես Հակոբյանի հարցազրույցներից մեկը, երբ վերջինս հայտարարեց[20], որ Արցախի պաշտպանական շրջաններն արդեն լիովին զինված են հրետանիով և արդեն կարող են կատարել իրենց մարտական խնդիրներն առանց ավելի բարձր մակարդակի ստորաբաժանումների աջակցության կամ բանակի հրամանատարի ռեզերվի ներգրավման։ Այս արտահայտությունը գործնականում նշանակում է առնվազն 350 միավոր տարբեր տրամաչափերի ականանետների, քարշարկվող և ինքնագնաց հրետանային միջոցների ձեռքբերում, ինչի մասին կարող եք կարդալ «Ռազմ․ինֆո» մասնագիտական կայքի «Հայաստանը սպառազինության մրցավազքում» վերլուծականը (19 հունիսի 2013 թ․)։ Քանի որ բաց տեղեկատվություն չկա, թե կոնկրետ քանի միավոր և ինչ մոդելի հրետանային միջոցների ձեքբերման մասին էր հայտնում Մ․Հակոբյանը, դժվար է հետևություն անել ծախսած գումարի մասին, սակայն կարող ենք նշել, որ ինքնագնաց հրետանային միջոցներից մեզ հասանելի շուկայում ամենաէժանը «Գվոզդիկան» է, որի 1 միավորն արժե մոտ 300 հազար դոլար։
Հիշեցնենք նաև 2011 թ․ «Մոլդովական սկանդալը», երբ տարբեր գնահատականներով Հայաստանը Մոլդովայից գնել էր 3-5 մլն դոլար արժողությամբ սպառազինություն[21]։ Ըստ մոլդովական մամուլի հրապարակումների՝ Հայաստանը գնել էր «Շտուռմ», «Ֆագոտ», «Մալյուտկա» հակատանկային համակարգեր, «Ս-8 ԿՈՄ» հրթռիռներ և դրանց արձակման «Բ-8Մ1» համակարգեր, 152 մմ արկեր, «Կոբրա» հրթիռների վերահսկող-ստուգող 9Վ862 և 9Վ863 սարքեր, «Կոնկուրս-Մ» հակատանկային համակարգի վերահսկող-ստուգող 9Վ871-3 սարքեր, ինչպես նաև «Շտուռմ», «Ֆագոտ», «Մալյուտկա», «Կոնկուրս», «Մետիս» հակատանկային համակարգերի մեծ թվով հրթիռներ։
Բացի վերը նշվածից՝ կարևոր է ծանոթանալ նաև SIPRI-ի և ՄԱԿ-ի սովորական սպառազինության ռեգիստրի տվյալների հետ՝ չմոռանալով, իհարկե, որ դրանք նույնպես լիարժեք չեն ու պետությունները գրեթե միշտ չեն ներկայացնում արտահանումների կամ ներկրումների ամբողջական պատկերը։
Այսպես՝ ըստ ՄԱԿ-ի զեկույցների, Հայաստանը 2016 թ․ ձեռք է բերել 2 միավոր «Սմերչ» ՀԿՌՀ, 100 միավոր «Իգլա–Ս» դյուրակիր զենիթահրթիռային համակարգ և 200 միավոր «Իգլա-Ս»-ի համար նախատեսված հրթիռ[22]։ Հայտնի գնումները հիմք ընդունելով՝ «Սմերչի» 1 միավորն իր 24 հրթիռներով արժի 10-12.5 մլն դոլար։ Կարող ենք եզրակացնել, որ 2 միավորի համար Հայաստանը վճարել է առնվազն 20 մլն դոլար, իսկ 100 միավոր «Իգլա-Ս»-ի և հրթիռների համար, կրկին համեմատելով հայտնի գնումների հետ, առնվազն՝ 6 մլն դոլար։ Հատկանշական է, որ ըստ Ռուսաստանի ներկայացրած զեկույցի՝ Հայաստանին վաճառել են 300 միավոր «Իգլա-Ս»[23]։
Ռուսաստանի՝ ՄԱԿ-ին ներկայացրած 2013 թ․ զեկույցի համաձայն[24]՝ Հայաստանը Ռուսաստանից գնել է կրկին 200 միավոր դյուրակիր զենիթահրթիռային համակարգ (ամենայն հավանականությամբ «Իգլա–Ս»՝ ≈12 մլն դոլար արժողությամբ), 110 միավոր ԲՄՊ (կոնկրետ մոդելը նշված չէ, ուստի՝ գործարքի հավանական արժեքը կներկայացնենք ըստ ամենաէժան տարբերակի՝ 1 միավոր ԲՄՊ-1 ≈220 հզ դոլար, 110 միավորը՝ ≈24 մլն դոլար) և 35 միավոր տանկ։ Քանզի մեր բանակի սպառազինությունում հիմնականում Տ-72 տանկեր են, իսկ 1 միավորի գինը կախված տեխնիկական վիճակից տատանվում է 0.8-1.5 մլն դոլարի սահմաններում, 35 միավորի համար իրատեսական է ≈30 մլն դոլար արժեքը (ընդհանուր՝ ≈66 մլն դոլար)։
Արժանահիշատակ է, որ 2012 թ․ դանիական տեսչական խումբը Եղվարդում ստուգումների արդյունքում հայտնաբերել էր մոտ 60 միավոր տանկ, ավելի քան 50 միավոր հետևակի մարտական մեքենա և մոտ 120 զրահափոխադրիչ[25]։ Վերևում արդեն նշել էինք Տ-72 տանկերի և ԲՄՊ-1-երի գները, ուստի՝ 60 միավոր Տ-72-ը գնահատվում է շուրջ 51.4 մլն դոլար, 50 միավոր ՀՄՄ-ն՝ 11 մլն դոլար, իսկ 120 միավոր զրահափոխադրիչը՝ 36 մլն դոլար (ԲՏՌ-80 զրահափոխադրիչները, կախված տեխնիկական վիճակից, գնահատվում են 300-350 հազար դոլար)։
Դարձյալ ըստ ՄԱԿ-ի զեկույցի[26]՝ 2010 թ․ Հայաստանը Ուկրաինայից գնել է 2 միավոր Լ-39 ուսումնամարտական ինքնաթիռ (ևս 2 միավոր էլ՝ 2004 թ․-ին), որոնք, կախված տեխնիկական վիճակից, տատանվում են 200-300 հազար դոլարի սահմաններում (2 միավորը՝ ≈0.5 մլն դոլար)։ Իսկ SIPRI-ի զեկույցներից արժանահիշատակ է 2016 թ․ 100 մլն դոլարի հրթիռների գնումը[27]։ Ամենայն հավանականությամբ խոսքն «Իսկանդեր» համակարգերի համար նախատեսված հրթիռների մասին է։
Վերջում հավելենք, որ 2019 թ․ դեկտեմբերին Հայաստանի ԶՈՒ-ն համալրվեց «Տոռ-Մ2ԿՄ» համակարգերով[28]։ Ու թեև ՀՕՊ միջոցը մատակարարվել է 2019 թ․, սակայն գնման պայմանագիրը կնքվել է Սերժ Սարգսյանի ղեկավարման տարիներին, իսկ ըստ ռուսական «Ռեգնում» կայքի՝ «Տոռ-Մ2ԿՄ» համակարգերի գործարքը եղել է 2017 թ․, երբ միանգամից կնքվել էր ընդհանուր 100 մլն դոլարը գերազանցող 3 պայմանագիր[29]։
Այսպիսով՝ համադրելով բաց աղբյուրներից ունեցած վերոնշյալ տեղեկությունները և միանշանակ չունենալով 2008-2018 թթ․ սպառազինության ձեռքբերման լիարժեք պատկերը՝ կարող ենք փաստել, որ ռազմական տեխնիկա գնելու համար նշված ժամանակահատվածում Հայաստանը ծախսել է առնվազն 870.9 մլն դոլար (870.9 մլն դոլարի մեջ ներառված չեն «Տոչկա–ՈՒ» և «Կուբ» համակարգերի արժեքները, Մովսես Հակոբյանի՝ 2012 թ․ հայտարարած 350 միավոր հրետանային միջոցների արժեքները), որը, եթե հիմք ընդունենք իշխանության տարածած տեղեկատվությունը սեփական գնումների մասին, առնվազն 4 անգամ ավել է Ն․ Փաշինյանի օրոք կատարված ռազմական գնումներից։
Ռոբերտ Նազարյան, ռազմական փորձագետ
[1] Երկու տարվա ընթացքում մենք ավելի շատ զինամթերք ենք ձեռք բերել, քան Քոչարյանն ու Սարգսյանը․ Փաշինյան, 09.06.2021 թ․, https://www.youtube.com/watch?v=pM78zi1YqWU (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[2] Արմավիրի մարզ՝ Էջմիածին, 07.06.2021 թ․, https://www.facebook.com/nikol.pashinyan/videos/1765017303694759/ (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[3] 2018-2021 թվականներին Հայաստանը 280 մլն դոլարի զենք է ներկրել․ ՀՀ որ ղեկավարի օրոք որքան գումար է ծախսվել սպառազինության վրա, 08.09.2022 թ․, https://civic.am/politics/armenia/40479-2018-2021-280-radaram.html (հղվել է 25.09.2022 թ․) (արտատպված ըստ 2018-2021 թվականներին Հայաստանը 280 մլն դոլարի զենք է ներկրել, 26.04.2022 թ․, https://radar.am/hy/news/social-2501954637/ (հղվել է 25.09.2022 թ․))։
[4] Баранец В.Н., Генштаб без тайн. В 2-х тт. — М.: Москва, Вагриус, 1999. — 463/463 стр., Глава 2 Как вооружался Кавказ,Генерал Рохлин разоблачает, http://militera.lib.ru/research/baranets1/02.html (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[5] https://www.sipri.org/databases (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[6] Պետական բյուջեի հաշվետվություն, 2020 թ․, էջ 470, https://minfin.am/hy/page/petakan_byujei_hashvetvutyun/ (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[7] Պետական բյուջեի հաշվետվություն, 2017 թ․, էջ 203, https://minfin.am/hy/page/petakan_byujei_hashvetvutyun/ (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[8] Պետական բյուջեի հաշվետվություն, 2018 թ․, էջ 246, https://minfin.am/hy/page/petakan_byujei_hashvetvutyun/ (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[9] Հայաստանում Ս-300-ը փոխարինում է 2Կ11 «Կռուգ»-ին, 21.05.2012 թ․, https://razm.info/5198 (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[10] KADEX-2012 Вторая Международная выставка вооружения и военно-технического имущества, г. Астана, Казахстан, 3-6 мая, https://armstrade.org/files/analytics/137.pdf (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[11] КАРТОЧКА БОРТА, Ильюшин Ил-76ТД, Бортовой №: EK-76345, https://russianplanes.net/reginfo/30495 (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[12] Հայկական բեռնատար ինքնաթիռները Դոնի Ռոստովում (ֆոտո), 14.12.2011 թ․, https://razm.info/1357 (հղվել է 25.09.2022 թ․); Սպառազինության «շոփինգի» հայկական առանձնահատկությունները, 14.12.2012 թ․, https://razm.info/10633 (հղվել է 25.09.2022 թ․); Հայաստանի ռազմաօդային ուժերի բեռնատարները կրկին Դոնի Ռոստովում են (ֆոտո), 10.05.2013 թ․, https://razm.info/11170 (հղվել է 25.09.2022 թ․); Հայկական «Իլ-76»-ը նորից Դոնի Ռոստովում է (ֆոտո), 28.12.2011 թ․, https://razm.info/1571 (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[13] Հայկական «Իլ-76»-ը նորից Դոնի Ռոստովում է…։
[14] Սպառազինության «շոփինգի» հայկական առանձնահատությունները…։
[15] Տե՛ս ВВС Мьянмы приобрели 50 российских ударных вертолетов Ми-24, 14.09.2010 թ․, https://vpk.name/news/44248_vvs_myanmy_priobreli_50_rossiiskih_udarnyh_vertoletov_mi-24.html (հղվել է 25.09.2022 թ․); Уганда тайно поставила Южному Судану вертолеты Ми-24, закупленные в России, 11.12.2015 թ․, https://bmpd.livejournal.com/1620482.html (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[16] Հայաստանը սպառազինության մրցավազքում, 19.06.2013 թ․, https://razm.info/13023 (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[17] Պաշտպանության բանակն արդեն զինված է «Կուբ» զենիթահրթիռային համակարգով (վիդեո), 16.06.2013 թ․, https://razm.info/12781 (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[18] Զորահանդեսին ցուցադրվեցին ՀՀ ԶՈւ նոր համալրումները, 21.09.2016 թ․, https://razm.info/88728 (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[19] Ինչպես է ձեռք բերվել «Իսկանդերը» և ինչ արժե, 27.09.2016 թ․, https://a1plus.am/ru/article/149875 (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[20] Movses Hakobyan, 24.09.2012 թ․, https://www.youtube.com/watch?v=gOuHPIfyRWc&t=309s (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[21] Շարունակվում է սկանդալը Հայաստանին վաճառված զենքի շուրջ , 04.10.2011 թ․, https://razm.info/30 (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[22] UNROCA original report Armenia 2016, https://www.unroca.org/armenia/report/2016/ (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[23] UNROCA original report Russian Federation 2016, https://www.unroca.org/russian-federation/report/2016/ (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[24] UNROCA original report Russian Federation 2013, https://www.unroca.org/russian-federation/report/2013/ (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[25] Հայաստանի ու Ադրբեջանի «տանկային բալանսի» խնդիրը, 26.08.2013 թ․, https://razm.info/18679 (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[26] Տե՛ս համապատասխան թվականի և Ուկրաինա երկրի ներքո https://www.unroca.org/ կայքում։
[27] Տե՛ս համապատասխան տվյալները https://armstrade.sipri.org/armstrade/html/export_values.php (հղվել է 30.06.2021 թ․)։
[28] Հայաստանը ստացել է «Տոռ» զենիթահրթիռային համալիրները․ Թարմացված, 21.12.2019 թ․, https://razm.info/139286(հղվել է 25.09.2022 թ․)։
[29] Армения получит российские зенитные ракетные комплексы «Тор-М2», 20.05.2018 թ․, https://regnum.ru/news/polit/2417773.html (հղվել է 25.09.2022 թ․)։
Thank you for your sharing. I am worried that I lack creative ideas. It is your article that makes me full of hope. Thank you. But, I have a question, can you help me? https://accounts.binance.info/ar/register-person?ref=PORL8W0Z
Your point of view caught my eye and was very interesting. Thanks. I have a question for you. https://www.binance.com/register?ref=IHJUI7TF
Can you be more specific about the content of your article? After reading it, I still have some doubts. Hope you can help me. https://www.binance.com/register?ref=QCGZMHR6
Thanks for sharing. I read many of your blog posts, cool, your blog is very good.
Right now it seems like Drupal is the top blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Hello friends, pleasant piece of writing and good arguments commented here, I am actually enjoying by these.
Currently it appears like Drupal is the preferred blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Can I just say what a relief to uncover someone who really knows what they’re talking about on the net. You actually realize how to bring a problem to light and make it important. More people ought to look at this and understand this side of the story. I was surprised that you’re not more popular because you most certainly possess the gift.
Greate article. Keep posting such kind of info on your page. Im really impressed by your site.
Aw, this was an incredibly nice post. Finding the time and actual effort to generate a really good article… but what can I say… I put things off a lot and don’t manage to get nearly anything done.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Hey there, You’ve performed an incredible job. I’ll certainly digg it and individually suggest to my friends. I’m sure they will be benefited from this website.
Greate article. Keep writing such kind of info on your page. Im really impressed by your site.
Wow that was unusual. I just wrote an really long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyways, just wanted to say wonderful blog!
Right now it seems like WordPress is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Hi there, You have done a great job. I’ll definitely digg it and in my opinion recommend to my friends. I’m confident they’ll be benefited from this site.
Greate post. Keep writing such kind of information on your page. Im really impressed by your site.
Aw, this was an incredibly nice post. Spending some time and actual effort to generate a good article… but what can I say… I hesitate a whole lot and don’t seem to get nearly anything done.
Can I just say what a relief to find a person that genuinely knows what they are discussing on the web. You actually know how to bring a problem to light and make it important. More people should look at this and understand this side of your story. I was surprised that you aren’t more popular since you definitely have the gift.
Right now it looks like Drupal is the best blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
At this time it looks like Drupal is the preferred blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Hello there, You have performed an excellent job. I’ll definitely digg it and in my opinion recommend to my friends. I’m confident they’ll be benefited from this site.
Thanks for sharing. I read many of your blog posts, cool, your blog is very good. https://www.binance.bh/register?ref=MBLCVVZG
Hi there, You have performed an incredible job. I’ll certainly digg it and personally recommend to my friends. I am confident they will be benefited from this website.
May I simply just say what a comfort to find someone that really knows what they are discussing over the internet. You actually understand how to bring an issue to light and make it important. A lot more people should read this and understand this side of the story. I was surprised that you aren’t more popular because you surely possess the gift.
Greate pieces. Keep posting such kind of information on your blog. Im really impressed by your blog.
At this time it sounds like WordPress is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
At this time it looks like BlogEngine is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Hey there, You have performed an incredible job. I will certainly digg it and in my opinion suggest to my friends. I am confident they’ll be benefited from this site.
Greate pieces. Keep posting such kind of information on your site. Im really impressed by it.
Excellent post. Keep writing such kind of info on your page. Im really impressed by it.
Right now it sounds like Expression Engine is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
May I just say what a relief to discover a person that actually understands what they are discussing online. You actually know how to bring an issue to light and make it important. More and more people have to look at this and understand this side of the story. I can’t believe you aren’t more popular given that you certainly have the gift.
Hi there, You have performed an excellent job. I’ll definitely digg it and in my opinion suggest to my friends. I am sure they will be benefited from this site.
Right now it looks like Drupal is the top blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Aw, this was a really nice post. Finding the time and actual effort to make a really good article… but what can I say… I put things off a lot and don’t seem to get nearly anything done.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
At this time it appears like Drupal is the top blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Excellent article. Keep posting such kind of information on your blog. Im really impressed by your blog.
Hello there, You’ve done an incredible job. I will definitely digg it and personally suggest to my friends. I’m confident they’ll be benefited from this site.
Wow that was unusual. I just wrote an incredibly long comment but after I clicked submit my comment didn’t show up. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say great blog!
Hello there, You have performed an incredible job. I’ll certainly digg it and individually suggest to my friends. I am confident they will be benefited from this website.
Can I simply say what a comfort to discover someone that really understands what they’re talking about on the internet. You definitely realize how to bring an issue to light and make it important. More and more people have to read this and understand this side of your story. I can’t believe you’re not more popular since you definitely have the gift.
Aw, this was an incredibly nice post. Finding the time and actual effort to create a superb article… but what can I say… I procrastinate a lot and don’t manage to get nearly anything done.
Wow that was unusual. I just wrote an really long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say wonderful blog!
Hey very nice blog!
Hey are using WordPress for your blog platform? I’m new to the blog world but I’m trying to get started and set up my own. Do you require any coding knowledge to make your own blog? Any help would be really appreciated!
Wow that was odd. I just wrote an really long comment but after I clicked submit my comment didn’t show up. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say excellent blog!
Hi there, You’ve done a great job. I’ll certainly digg it and for my part recommend to my friends. I’m sure they’ll be benefited from this site.
Excellent pieces. Keep posting such kind of info on your blog. Im really impressed by your blog.
Hi there, You’ve performed an excellent job. I’ll certainly digg it and in my opinion recommend to my friends. I am sure they will be benefited from this website.
Greate article. Keep writing such kind of information on your page. Im really impressed by it.
At this time it seems like Expression Engine is the best blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Right now it looks like Expression Engine is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Excellent pieces. Keep posting such kind of info on your site. Im really impressed by your blog.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Hello there, You’ve done an excellent job. I will definitely digg it and in my view suggest to my friends. I’m sure they will be benefited from this site.
Wow that was odd. I just wrote an really long comment but after I clicked submit my comment didn’t show up. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say great blog!
Greate post. Keep writing such kind of information on your page. Im really impressed by your blog.
Currently it sounds like Movable Type is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Right now it seems like WordPress is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Aw, this was a very good post. Taking the time and actual effort to make a great article… but what can I say… I put things off a lot and never manage to get nearly anything done.
Aw, this was a very nice post. Spending some time and actual effort to produce a great article… but what can I say… I hesitate a lot and don’t manage to get anything done.
Hi there, You’ve done an excellent job. I will certainly digg it and individually recommend to my friends. I’m sure they will be benefited from this website.
Hello there, You have performed a great job. I’ll definitely digg it and for my part recommend to my friends. I’m sure they will be benefited from this website.
Aw, this was an extremely good post. Taking a few minutes and actual effort to generate a good article… but what can I say… I put things off a lot and don’t seem to get nearly anything done.
Right now it seems like Expression Engine is the preferred blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Hello there, You’ve done a fantastic job. I will definitely digg it and in my opinion suggest to my friends. I am confident they’ll be benefited from this website.
Can I just say what a comfort to uncover somebody that truly knows what they are discussing on the net. You certainly know how to bring a problem to light and make it important. More and more people must read this and understand this side of your story. I was surprised that you are not more popular given that you surely have the gift.
Greate pieces. Keep writing such kind of information on your blog. Im really impressed by your site.
Currently it appears like WordPress is the preferred blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Excellent article. Keep writing such kind of information on your blog. Im really impressed by it.
May I simply just say what a relief to uncover an individual who genuinely understands what they’re discussing on the net. You actually know how to bring an issue to light and make it important. More and more people really need to look at this and understand this side of the story. I can’t believe you aren’t more popular since you certainly possess the gift.
Right now it seems like BlogEngine is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Right now it seems like BlogEngine is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Wow that was odd. I just wrote an very long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say fantastic blog!
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Currently it seems like Movable Type is the top blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Aw, this was an incredibly nice post. Taking the time and actual effort to make a very good article… but what can I say… I procrastinate a lot and don’t seem to get anything done.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Hello there, You have done a fantastic job. I will certainly digg it and individually suggest to my friends. I’m confident they will be benefited from this website.
Aw, this was a very good post. Finding the time and actual effort to produce a great article… but what can I say… I procrastinate a lot and never manage to get anything done.
Wow that was strange. I just wrote an extremely long comment but after I clicked submit my comment didn’t show up. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say excellent blog!
Can I just say what a relief to discover somebody who truly understands what they are talking about online. You actually realize how to bring an issue to light and make it important. A lot more people ought to look at this and understand this side of the story. I was surprised that you’re not more popular since you most certainly have the gift.
At this time it looks like WordPress is the best blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Wow that was unusual. I just wrote an very long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyways, just wanted to say fantastic blog!
At this time it appears like Drupal is the best blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
At this time it seems like Expression Engine is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Right now it sounds like Expression Engine is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Excellent article. Keep posting such kind of info on your page. Im really impressed by your blog.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Aw, this was an extremely nice post. Taking a few minutes and actual effort to produce a superb article… but what can I say… I put things off a whole lot and don’t seem to get nearly anything done.
Wow that was odd. I just wrote an incredibly long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Regardless, just wanted to say excellent blog!
Can I simply just say what a relief to discover somebody who actually understands what they’re discussing online. You definitely know how to bring an issue to light and make it important. A lot more people ought to check this out and understand this side of your story. I was surprised you aren’t more popular given that you surely have the gift.
Excellent article. Keep posting such kind of info on your page. Im really impressed by your site.
Thank you for your sharing. I am worried that I lack creative ideas. It is your article that makes me full of hope. Thank you. But, I have a question, can you help me? https://accounts.binance.bh/register/person?ref=GGYHGRE
May I simply just say what a comfort to find a person that really knows what they are talking about online. You definitely understand how to bring a problem to light and make it important. More people ought to check this out and understand this side of your story. I can’t believe you are not more popular because you definitely possess the gift.
At this time it seems like Drupal is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Wow that was odd. I just wrote an extremely long comment but after I clicked submit my comment didn’t show up. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyways, just wanted to say fantastic blog!
Currently it seems like Movable Type is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Hey there, You’ve done a great job. I will certainly digg it and in my opinion recommend to my friends. I’m sure they will be benefited from this website.
Right now it seems like WordPress is the preferred blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Aw, this was an extremely good post. Taking the time and actual effort to make a top notch article… but what can I say… I hesitate a whole lot and don’t seem to get nearly anything done.
Hi there, You have done an excellent job. I’ll definitely digg it and for my part recommend to my friends. I am confident they will be benefited from this web site.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Wow that was unusual. I just wrote an extremely long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say wonderful blog!
Aw, this was an extremely good post. Spending some time and actual effort to produce a top notch article… but what can I say… I put things off a whole lot and never manage to get anything done.
Can I simply just say what a comfort to find someone who actually knows what they’re talking about online. You certainly realize how to bring a problem to light and make it important. More and more people really need to read this and understand this side of the story. I was surprised you’re not more popular given that you most certainly have the gift.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Can I simply say what a relief to uncover an individual who truly knows what they’re talking about on the net. You definitely realize how to bring an issue to light and make it important. More people must read this and understand this side of your story. I was surprised that you’re not more popular since you most certainly possess the gift.
Hi there, You have performed a fantastic job. I’ll certainly digg it and personally recommend to my friends. I am sure they will be benefited from this site.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Hey there, You’ve performed an excellent job. I will definitely digg it and in my opinion recommend to my friends. I’m confident they will be benefited from this site.
Excellent article. Keep writing such kind of information on your page. Im really impressed by it.
At this time it seems like Movable Type is the top blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Greate post. Keep writing such kind of information on your site. Im really impressed by it.
Hi there, You’ve done an excellent job. I will certainly digg it and individually suggest to my friends. I’m confident they will be benefited from this site.
Wow that was strange. I just wrote an really long comment but after I clicked submit my comment didn’t show up. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say excellent blog!
Right now it seems like Drupal is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
At this time it appears like Expression Engine is the preferred blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Wow that was unusual. I just wrote an very long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyway, just wanted to say wonderful blog!
Currently it seems like Expression Engine is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Can I simply just say what a comfort to find a person that genuinely understands what they’re discussing on the internet. You certainly know how to bring a problem to light and make it important. More and more people must read this and understand this side of the story. I can’t believe you are not more popular given that you most certainly have the gift.
Hey there, You have performed an incredible job. I will definitely digg it and for my part recommend to my friends. I’m confident they will be benefited from this site.
Aw, this was an exceptionally nice post. Taking a few minutes and actual effort to make a top notch article… but what can I say… I hesitate a lot and don’t seem to get anything done.
Wow that was strange. I just wrote an very long comment but after I clicked submit my comment didn’t show up. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say wonderful blog!
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Aw, this was an extremely good post. Taking a few minutes and actual effort to make a top notch article… but what can I say… I hesitate a lot and never seem to get anything done.
At this time it seems like Expression Engine is the preferred blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Wow that was strange. I just wrote an very long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyhow, just wanted to say great blog!
Right now it looks like WordPress is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Hi there, You have done an incredible job. I will definitely digg it and in my view suggest to my friends. I’m sure they will be benefited from this site.
At this time it seems like BlogEngine is the top blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
At this time it sounds like WordPress is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Currently it appears like Movable Type is the preferred blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
May I simply just say what a relief to find someone that genuinely understands what they are talking about on the net. You actually realize how to bring an issue to light and make it important. More and more people have to look at this and understand this side of your story. I was surprised that you aren’t more popular given that you certainly have the gift.
Hi there, You’ve performed a great job. I will definitely digg it and in my opinion suggest to my friends. I’m sure they will be benefited from this site.
Wow that was unusual. I just wrote an extremely long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyway, just wanted to say wonderful blog!
Wow that was unusual. I just wrote an very long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyway, just wanted to say wonderful blog!
At this time it looks like BlogEngine is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Aw, this was an extremely good post. Spending some time and actual effort to produce a very good article… but what can I say… I put things off a whole lot and don’t seem to get anything done.
Hello there, You have done an incredible job. I’ll certainly digg it and individually suggest to my friends. I’m sure they’ll be benefited from this website.
Hi there, You’ve done an excellent job. I’ll definitely digg it and in my view suggest to my friends. I am confident they will be benefited from this site.
May I simply say what a comfort to discover someone that really understands what they are discussing on the net. You actually know how to bring an issue to light and make it important. More and more people need to look at this and understand this side of the story. I can’t believe you are not more popular because you most certainly have the gift.
Greate post. Keep posting such kind of information on your site. Im really impressed by it.
Aw, this was a really good post. Taking a few minutes and actual effort to generate a superb article… but what can I say… I put things off a lot and don’t manage to get anything done.
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
Currently it sounds like Drupal is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Right now it sounds like Drupal is the preferred blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
At this time it sounds like WordPress is the preferred blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
Can I just say what a relief to find someone who actually understands what they are talking about online. You actually know how to bring an issue to light and make it important. More people need to check this out and understand this side of your story. I can’t believe you aren’t more popular given that you certainly have the gift.
Aw, this was a very nice post. Taking the time and actual effort to make a top notch article… but what can I say… I hesitate a whole lot and never manage to get anything done.
May I just say what a relief to find someone who actually knows what they are talking about over the internet. You definitely know how to bring an issue to light and make it important. More and more people need to look at this and understand this side of the story. It’s surprising you aren’t more popular given that you surely have the gift.
Aw, this was an exceptionally good post. Spending some time and actual effort to create a very good article… but what can I say… I put things off a whole lot and never seem to get anything done.
Currently it looks like WordPress is the preferred blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
At this time it seems like Expression Engine is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
Hi there, You have performed an incredible job. I will certainly digg it and in my view suggest to my friends. I’m confident they’ll be benefited from this website.
Right now it sounds like WordPress is the preferred blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?